Poznajcie historię piątki „Młodego Lasu”

Bataliony Chłopskie były drugą pod względem liczebności – po Armii Krajowej – polską organizacją zbrojną działającą w okupowanym przez Niemców kraju. Szacunki mówią o około 160 tys. osób, które w różnym okresie znalazły się w strukturach BCh. Organizacja szczególnie silnie rozwinęła się na Kielecczyźnie, Lubelszczyźnie, w Małopolsce i na Mazowszu. 

BCh prowadziły na ziemi oświęcimskiej wywiad, sabotaż, pomoc osobom zagrożonym aresztowaniem, ochronę ludności oraz pomoc więźniom i uciekinierom z KL Auschwitz. Organizowały również żywność i środki materialne dla ludności i podziemia. Ze względu na silną kontrolę niemiecką działania zbrojne miały zazwyczaj charakter niewielkich, dobrze przygotowanych akcji.

W celu pomocy więźniom powołano specjalną grupę przyobozową BCh, której początkowo przewodził Wojciech Jekiełek ps. „Żmija”, a od stycznia 1943 r. Kazimierz Jędrzejowski z Osieka ps. „Maniek”/„Kazek”. 

Jedną z organizacji konspiracyjnych ruchu ludowego działających w Małopolsce był również „Młody Las”, powołany w połowie 1943 roku przez Okręgowe Kierownictwo Ruchu Ludowego w Krakowie jako kontynuacja działalności przedwojennego Związku Młodzieży Wiejskiej „Wici”. Organizacja miała za zadanie przygotować młodzież wiejską w wieku od 16 lat do działalności niepodległościowej, a po wojnie do pracy w „Wiciach”.

Młody Las działał na zasadach autonomicznych, a na jego czele stał Edward Czubek ps. „Cichy”. Pod koniec wojny organizacja posiadała struktury niemal we wszystkich powiatach Małopolski i zrzeszała prawie 5 tysięcy młodych ludzi.

Za organizację struktur „Młodego Lasu” odpowiadał Kazimierz Jędrzejowski. Jego działalność została jednak przerwana 12 listopada 1943 roku, kiedy przypadkowo aresztowano go w Malcu. Zidentyfikowany przez jednego z mieszkańców Osieka jako Kazimierz Jędrzejowski został poddany dokładnej rewizji. Znaleziono przy nim kartę z imionami i pseudonimami składu osobowego „Młodego Lasu”. Niemcy bardzo szybko zdekonspirowali te osoby. Wśród wymienionych znajdowali się między innymi: Stanisław Bies ps. „Chrobry” z Osieka, Eugeniusz Siuta ps. „Gienek” z Brzeszcz, Albin Kuźma ps. „Tarzan” z Osieka i Franciszek Naglik ps. „Ligus”/”Topola” z Malca. 

Kazimierz Jędrzejowski, Stanisław Bies i Eugeniusz Siuta zostali przewiezieni na przesłuchanie do Bielska, a następnie osadzeni w więzieniu w Mysłowicach. Franciszek Naglik i Albin Kuźma, ostrzeżeni w porę, zdołali się ukryć. Losy aresztowanych potoczyły się tragicznie: Kazimierz Jędrzejowski i Eugeniusz Siuta zginęli w obozie Auschwitz, natomiast Stanisław Bies przeżył uwięzienie.

Pamięć o młodych ludziach, którzy w czasie wojny z narażeniem życia prowadzili działalność konspiracyjną jest wciąż żywa w Malcu i Osieku. Historia ta pozostaje znacznie mniej znana w pozostałych częściach ziemi oświęcimskiej. Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej zgodnie z jednym z podstawowych celów funkcjonowania – upamiętnianiu osób niosących pomoc więźniom KL Auschwitz - postanowiło przybliżyć działalność Batalionów Chłopskich i „Młodego Lasu” szerszemu gronu odbiorców.

W spotkaniu poświęconemu BCh na ziemi oświęcimskiej i mężczyznom z „Młodego Lasu” wezmą udział krewni konspiratorów z czasu niemieckiej okupacji. Spotkaniu będzie towarzyszyć otwarcie wystawy czasowej. Oprócz życiorysów pięciu działaczy z „Młodego Lasu” znajdą się na niej przedmioty z nimi związane. M.in. po raz pierwszy zostaną pokazane publicznie listy Kazimierza Jędrzejowskiego do siostry Elżbiety znajdujące się w zbiorach Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej.

Wydarzenie zostało przygotowane przy współpracy z Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau, w szczególności z Szymonem Kowalskim z Działu Archiwum PMAB, Izbą Sołectwa Malec i sołtys Malca Marią Krawczyk, Zespołem Szkolno-Przedszkolnym nr 1 w Osieku i jego dyrektor Moniką Rycerz oraz wieloletnią redaktor naczelną miesięcznika „Echa Osieka” i miłośniczką historii lokalnej Krystyną Czerny z Osieka.

Spotkanie i otwarcie wystawy czasowej „Pod znakiem zielonej konspiracji – historia piątki „Młodego Lasu”. Bataliony Chłopskie na ziemi oświęcimskiej”

Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej
ul. Maksymiliana Kolbego 2A
Oświęcim
www.muzeumpamieci.pl

19 listopada (czwartek) 2026 r. 
godz. 17.00
Wstęp wolny

Na wystawie czasowej będzie można po raz pierwszy zobaczyć znajdujące się w zbiorach Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej oryginalne listy Kazimierza Jędrzejowskiego do siostry Elżbiety.