Stanisław Wyspiański – król polskiego teatru

Materiał sponsorowany  |   Kultura i rozrywka  |   31 maja 2020 16:43

Stanisław Wyspiański należy do najwybitniejszych, polskich twórców doby modernizmu. Ta europejska nomenklatura okresu w twórczości obejmuje ostatnie dekady dziewiętnastego stulecia oraz początek kształtowania się idei narodowościowych oraz zawieruchę pierwszej wojny światowej.

Gdyby opisywany bohater żył w czasie renesansu, można by było mówić o nim w kategoriach persony pokroju Leonarda da Vinci. Wynikało to głównie z jego szerokich zainteresowań, jak architektura, malarstwo, grafika, czy poezja i dramat.

Biografia

Stanisław Wyspiański urodził się w 1869 roku jako syn Franciszka i Marii Rogowskiej. Jego ojciec, rzeźbiarz, był właścicielem pracowni na wzgórzu wawelskim. Matka zaś zajmowała się domem. Gdy zmarła na gruźlicę podczas wczesnego dzieciństwa artysty, jej mąż popadł w nałóg alkoholowy. Ostatecznie doprowadziło to do adopcji dziecka przez ciotkę Joannę Stankiewiczową.

Nowi opiekunowie należeli do burżuazyjnej klasy intelektualnej. W ich domu chłopiec poznał między innymi malarza Jana Matejkę, który wówczas dostrzegł niespotykany talent u Stanisława. Wyspiański uczęszczał do szkoły średniej pod kościołem świętej Anny w Krakowie, następnie zapisał się na studia na Wydział Filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego i Wyższą Szkołę Sztuk Pięknych. Podczas nauki uniwersyteckiej oddawał się bez reszty pasji, czyli sztuce, tworząc własne, prywatne prace lub pomagając wykładowcom w dużych zleceniach.

Chęć poznawania świata kultury zmusiła młodzieńca do podróży międzynarodowych. W ten sposób odwiedził między innymi Włochy, Szwajcarię, Niemcy, Pragę, a także na długo zapamiętaną Francję.  Tamże studiował w prywatnym Académie Colarossi, gdzie spotkał się z Paulem Gauguin. Razem zwiedzali muzea, galerie sztuki, czy wernisaże. W sierpniu 1894 roku wrócił do Krakowa, gdzie zaangażował się w ruch modernistyczny. To właśnie wtedy zaprojektował i częściowo wykonał polichromię dla kościoła franciszkańskiego, a ponadto rozpoczął swoje wiekopomne dzieła.

Choć pierwsze dramaty “Legenda” oraz “Daniel i Meleager” nie spotkały się z uznaniem recenzentów lub krytyków, Wyspiański nie zrażał się i pracował jeszcze ciężej. W 1900 roku ożenił się z Teodorą Pytko, która urodziła mu czwórkę dzieci. W listopadzie zaś, tego samego roku uczestniczył w ślubie bliskiego przyjaciela Lucjana Rydla w Bronowicach. Przyjęcie weselne było inspiracją dla przełomowej sztuki “Wesele”. Po sukcesie wydawniczym ukazały się jeszcze cztery, także oparte na polskiej historii, a więc “Wyzwolenie”, “Achilles”, “Bolesław Śmiały” i “Legenda II”.

Intensywna kariera na uczelni jako rektora swojego Alma Mater, czyli Akademii Sztuk Pięknych sprawiła, iż w ostatnich latach zdrowie Wyspiańskiego pogorszyło się. W rezultacie przeszedł leczenie w Rymanowie i Bad Hall, a następnie osiadł w kupionym wcześniej, małym domku we wsi Węgrzce. Zmarł na powikłania po nieleczonej kile w wieku zaledwie trzydziestu ośmiu lat. Autor, któremu nadano przydomek “czwartego wieszcza Polski”, spoczął w Krypcie Zasłużonych w klasztorze paulinów na Skałce.

Ciekawostki

Oprócz szeroko pojętej pracy artystycznej Stanisław Wyspiański angażował się żywo w kwestie polityczne. Interesowała go sytuacja ekonomiczna terenów Małopolski, co skłoniło go do pracy jako członek Rady Miejskiej Krakowa. 

Niewiele osób pamięta, iż Wyspiański stworzył ambitny projekt, a właściwie zarys koncepcyjny przebudowy krakowskiego Wawelu. W obrębie zamkowego wzgórza miałaby powstać infrastruktura godna centrów kulturalnych europejskich stolic. Obok wiekowej warowni, artysta zaplanował miejsce dla siedzib Sejmu, Senatu, muzeów, czy nawet pojemnego stadionu widowiskowego. Wszystko to opierałoby się modelu antycznych miast-państw, a więc polis.

Pracownie, mieszkania Wyspiańskiego są po dziś dzień obecne na mapie Krakowa. Aby je odwiedzić wystarczy zrobić długi spacer po Starym Mieście, a właściwie ulicami: Krupniczą, Kanoniczą, Westerplatte, Poselską, Krowoderską, czy Siemiradzkiego.

W świecie narodowej muzyki współczesnej można wyróżnić rapera o przydomku “Sokół”, który jest praprawnukiem Wyspiańskiego, a w swojej twórczości często odwołuje się do dzieł znanego przodka ery Młodej Polski.

Komentarze

Zostaw komentarz


Redakcja portalu zastrzega sobie prawo usuwania komentarzy obraźliwych dla innych osób, zawierających słowa wulgarne lub nie odnoszących się merytorycznie do tematu artykułu, wpisu, obiektu. Informujemy, że oprogramowanie rejestruje dane osoby komentującej (IP, czas), które na wniosek prokuratury, sądu lub policji mogą zostać przekazane celem ścigania sprawców czynów sprzecznych z prawem.

Więcej informacji w regulaminie komentarzy.

Kalendarium
 
Aukcje dla Nikolki Kurpas
Grupa Publiczna · 1233 członków
Dołącz do grupy
https://www.siepomaga.pl/aukcjedlanikolki Aukcje dla Nikolki Kurpas to grupa ludzi wymieniających się przedmiotami i usługami, podczas zabawy po zako...
 
. . . . . . . . . . . . . . .
This error message is only visible to WordPress admins

Error: API requests are being delayed for this account. New posts will not be retrieved.

Log in as an administrator and view the Instagram Feed settings page for more details.

. . . . . . . . . . . . . . . .


Polecamy na FB
Facebook Pagelike Widget


Archiwa